-
Hemoglobin aka Bleeders (1997)
Film kanadske produkcije reditelja Peter Svateka je objavljen direktno na video nakon premijere na festivalu u Švedskoj. Za priču baziranu na priči majstora horora HP Lovecrafta Lurking Fear zadužen je legendarni holivudski scenarista naučnofantastičnih filmova Dan O’Bannon (Alien, Total Recall) što je ujedno i poslednji scenario koji je za života potpisao.
Bračni par John i Cathleen Straus dolaze na ostrvo gdje nezdravo blijedi muškarac pokušava da otkrije više o svom porijeklu. Ima rijetku bolest krvi i njegova supruga Cathleen je tu kao bezuslovna podrška. Na ostrvu na kojem se nalaze samo žene, jer su muškarci otisnuti u sezonski ribolov se događaju čudne stvari. Manipulativna vlasnica pogrebnog preduzeća pokušava da stekne profit na kovčezima od jeftinog materijala i potrebna je ekskavacija većine sahranjenih na ostrvskom groblju. Iznenađenje slijedi kada ugledaju prazne grobove i nestala tijela koja su odvukla misteriozna bića.
Glavni junak je izmoren teškim snovima koja su zapravo neosviješćeni fragmenti sjećanja a osjeća konstantnu žeđ za nečim. Ostrvski doktor Marlowe (Hauer) se interesuje za njegov slučaj i daje medicinski jednostavno pojašnjenje: John je jedan od potomaka Van Daama, žitelja ostrva koji su nestali nakon velikog požara prije mnogo godina. Živjeli su suprotno od prirodnih zakona i međusobno se razmnožavali oslabivši svoje genetske predispozicije.
Objašnjenje stiže od njegove dadilje (Jackie Buroughs) koja ga je spasila od velike vatre: John i njegova sestra bliznakinja su posljednji nedeformisani članovi ekscentrične porodice koja živi u lavirintima iskopanim ispod ku Nakon direktnog okršaja sa grozotama i pokušaja da se suprostave genetskim greškama prirode John prihvata unutarnji zov i povlači se sa kreaturama duboko u zemlju da ostvari svoju sudbinu.
Ambijentalni soundtrack sa sitarom i orijentalnim pjevanjem uz klavirsku temu dočarava atmosferu izolovanog maglovitog ostrva. Roy Dupuis je uvjerljiv kao anemični junak a šunjanje stvorenja se oduži i neki od pod zapleta ne vode do razrješenja. Ipak osjeća se šarm dekade u kojoj je nastao i klišei i otrcani dijalozi u prazno doprinose autentičnom šmeku.
Daleko od toga da je riječ o kvalitetnom filmu ali za standarde masovne produkcije i imajući u vidu da je objavljen direktno na video imamo uspješan horor sa čudovištima pokmiješan sa erotskim elementima. Reditelj uspješno dočarava atmosferu izolovane zajednice gdje John pronalazi porodicu koja je spremno platila cijenu za svoju požudu. Pravi ljubitelji b filma su spremni da zažmure na neke tehničke nedostatke jer je mnogo više pozitivnih segmenata od negativnih. Rutger Hauer i Jackie Buroughs u svojim kratkim epizodama finim dodirom klase i iskustva zaokružuju jednu uspješnu iako haotičnu zaokruženu lovecraftovsku VHS fantaziju.
-
Patagonia (2023)
Razmaženi Yuri živi uljuljkan u svijetu pod staklenim zvonom baba i tetaka kao pravi naslednik porodice. Tek kada se upozna sa harizmatičnim animatorom crvene kose Agostinom koji ga tretira sa nipodaštavanjem postaće svjestan da mu je potrebna korjenita promjena. Emocinalno nezreli i intelektualno ograničeni mladić mora da se izmjesti iz sigurnosti da bi napredovao i koristi priliku da radi kao pomoćnik animatora na dječijem rođendanu kao prvo pravo zaposlenje, a da to nije u tetkinoj mesari.
Početni zalogaji slobode i produbljivanje prijateljstva sa Agostinom otvaraju Yuriju svijet novih mogućnosti i ubrzo upoznaje cijelu zajednicu umjetnika koji živi slobodno u kamperima u pustinji. Oni svaki priliku koriste za zabavu ali brzo glavni junak shvata da je zamijenio jedan kavez drugim – iz tetkinih kandži pada u ruke vještog manipulatora kao što je Agostino koji ga na zavijen način tjera da radi stvari koje ne bi želio, bilo da se radi o seksualnim nastanostima u vidu uriniranja ili o brizi za njegovo dijete sa rasijanom Almom.
Romansa među njima se rađa spontano i nenametljivo ali ubrzo juri počinje da se davi u ljubavnom trouglu sa majkom Agostinovog djeteta. Otvoreni prostor postaje Yurijev zatvor a priča o vatrama i otvorenim prostorima Patagonije savršen je mamac za naivnog momka zato što ga je kao mlađi i sam Ago progutao od svog oca.
Reditelj i scenarista su inspiraciju o skučenom, zatvorenom prostoru našli i temeljno razradili za vrijeme karantina 2020, a pročišćujuća simbolika vatre igra veliku u igranom prvijencu Simone Bozzellija, dobitnika MTV nagrade za najbolji alternativni muzički video (Maneskin – I Wanna Be Your Slave). Intimno bliskom kamerom iz ruke stapamo se sa Yurijevim klaustrofobičnim univerzumom i iz njegovog ugla osjećamo težinu zavisnog odnosa koja se obrušava na njega i na najotvorenijem mjestu kao što je kamp umjetnika. Prodavac životinja Morgan razvija simpatije ka Yuriju i kroz prisne razgovore analiziraju život pojedinih životinja u kavezu ili na povocu, metafora prikladna za izgubljenog junaka u potrazi za sobom.
Ideja o Patagoniji za obojicu je nedostižni ideal osim iz finansijskih razloga zato što su previše vezani za svoje slabosti. Agostino je navikao da bezosjećajno tutnji kroz živote ljudi oko sebe kao što je to otac činio u njegovom, a Yuri bukvalno ne bi umio ulicu da pređe da mu nema familije što je svojevrsna kritika patrijarahalnog društva koja na pijedastal postavlja mušku djecu usadivši im u glavu ideju da o njima trebaju svi drugi da brinu. Obojica žive pod otvorenim nebom ali ipak im je nelagodno do iskoraka koji moraju sami da naprave kako bi u potpunosti bili u skladu sa sobom.
Tek kada spali očeve stvari Agostino može da živi po svojoj mjeri a ljubav prema Yuriju i njegova čednost vrijede više od svih materijalnih stvari u njegovom zato je njihova veza na kraju spremna ponovo da se rodi nakon spaljivanja cijelog kampera. Tek tu na djelima potvrđuje sopstvene riječi o slobodi i spremni su da nastave zajedno u nepoznatom pravcu. Uz staru numeru šansonu koja nosi naslov Ognjene zemlje nalazi se i par indie pop numera kao dio soundtracka među kojima se naročito istične bajkovito hipnotična numera Huhuila u izvedbi Marie Rossi uz muziku Cucina Povere.
-
Horror Antologija : Tales of Halloween (2015)
Noć Vještica, kako je grubo i netačno prevedena fraza All Hallows Eve (Noć Svih Svetih), koju je katolička crkva iskoristila za keltski praznik Samhain predstavlja najpopularniji zapadnjački praznik. Drevni Kelti su vrijeme žetve smatrali prelazom između ljetnjeg u zimsko doba i tamu koju donosi kraći dani i turobnosti postepenog gašenja prirode.
Radnju filma teško je prepričati zbog eklektičnosti tema i različitog tona kojem su priče obojane ali sve u osnovi imaju neku od legendi vezano za legendarni Halloween. Magijski element u priči o dolazećoj tami, hod tankom linijom između života i smrti dok se u ljudskoj mašti srađaju neživa i mitska bića i nemani koja su vremenom postali zaštitni znak praznika; 10 reditelja koristi razrađenu horor postavku i briljantno prepliću 10 priča u maštoviti kolaž koji je istovremeno i omaž starim klasicima a i definicija savremenog filma.
Svi motivi koji krase Noć vještica su tu: bundeve, legenda o Sweet Toothu, kostimirana djeca i među njima zakamuflirani demoni, pripiti odrasle spremni da stradaju u tragičnoj šali, strašne priče koje se pričaju i horor filmovi kraj malog ekrana koji upotpunjuju atmosferu i otvaraju prozor novim naraštajima da se prepuste magiji strave i užasa.
Glas proslavljene Adrienne Barbeau na radiju (omaž njenoj ulozi u Carpenterovom The Fog) najavljuje noć utvara i sablasti i ujedinjuje preplićuće priče malenog gradića koji tradiciju Noći Vještica shvata veoma ozbiljno. U dobro uravnoteženom odnosu između horora i komedije, bez jeftinih jump scare efekata mogu uživati različite generacije ljubitelje oba žanra.
Unutar filmova s antologijskom strukturom ovaj naslov se pokazuje uspješnim preplićućim pričama tokom Noći vještica – svaki reditelj utiskuje svoj lični pečat u prepoznatljivi motiv pozno jesenjeg paganskog praznika a sve je ujedinjeno, savršeno fluidno, povezano u koherentno iskustvo prepuno krvavih iznenađenja. Kompletnom ugođaju doprinosi i nevjerovatan broj poznatih glumaca. Pored Adrienne Barbeau tu su i Barry Bostwick, Barbara Crampton, Lin Shaye, John Savage a treba spomenuti i renomirane horor reditelje poput Johna Landisa, Joe Dantea, Stuart Gordona, Mick Garrisa, Adam Greena.
Svaka priča ima svoj jedinstveni ton, od zastrašujućeg do komičnog što doprinosi raznovrsnosti i drži gledaoca prikovanog za sjedišta pitajući se šta je sledeće. Posebni efekti u filmu su pažljivo osmišljeni, pri čemu se kombinuju praktična i digitalna sredstva, dok neki od segmenata filma sadrže subtilne reference prema klasičnim horor filmovima, na izuzetno zadovoljstvo ljubitelja žanra.
Šarenoliko putovanje u noći kada je linija između čudovišta i ljudi tanja nego obično sve odjeveno u čovjekovu ljubav prema nastranome. Zauzeto oko vještog horor posmatrača zapazuje sitne detalje koji odaju poštovanje velikanima horor žanra. Zajednice žanrovskih entuzijasta je posebno dobro primila ovaj antologijski biser dostojan starih naslova iz Amicus / Hammer produkcije, kao i prepoznatih klasika u vidu Creepshow, Body Bags, Tales from the Darkside Movie…
-
Pacific Banana (1981)
Po principu – dobiješ ono što si i tražio australijski film pruža sve ono što je najavio egzotičnim naslovom. Dobra vila muškog glasa pripovijeda priču o svom kumčetu, pilotu Martinu koji automatski probija četvrti zid direktno obrativši se kameri, da bi se požalio na problem sa ljubavnim performansama izazvanim uznemirujućim iskustvom tokom leta koji je prouzrokovala šefova supruga, a zatim i starija ćerka.
Po kazni zbog razvratništva je poslat da bude kopilot u avio kompaniji Pacific Banana sastavljenoj od pilota Paula i njegove dvije vjerenice – Sally i Mandy koje su podijelile muškarca na ravne časti. Paul za razliku od novoga prijatelja ima i previše nastupa u krevetu. Standardni dvojac spojen po suprotnosti upravlja transportim DC3 avionom u vlasništvu vojske SAD obavljajući neobične zadatke širom Pacifica, a sve sa neobilaznim stanicama na lokalnim ostrvima od čije prirodne ljepote zastaje dah.
Nižu se situacije gdje se prenaglašava seksualna aktivnost Paula i Martinova impotencija dok prelaze iz jednog tropskog raja u drugi bježeći od mlađe ćerke vlasnika Julie, beznadežno zaljubljene u blago tupavog Martina. Ljubomorne Sally i Mandy moraju da nauče da sarađuju zajedno da bi zauzdale svog nezasitog vjerenika. Jedna od mušterija kompanije, vlasnica odmarališta za dame Candy lično shvata izliječenje Martina i svima djevojkama postavljava za misiju zahtjevni, seksualni izazov.
Razvratne komedije krcate erotskim elementima su počele da osvajaju australijsko tržište a John D. Lamond jedan je od pionira koji je prokrčio put. Poslednji, peti film eksploatacionog reditelja bio je samo jedan od dva naslova koji su imali obilježje R a da su snimani u South Australia Film Corporation produkcijskoj kući u državnom vlasništvu. Iako je finansijski podržala film kuća nikada nije stala iza filma pa je i spomen izostao iz završnih titlova. Premijera je ograničena na nekoliko bioskopa a internacionalno naslov je uglavnom poznat ljubiteljima soft core podžanra.
Brojne su scene krcate golotinjom u kojima nikada erotika ne uspijeva da zasijeni komediju, što se može smatrati rediteljevim uspjehom. Komedija situacije osim erotike postaje urnebesna kada se za potrebe prevoza stari vojni avion iz putničkog pretvori u transportni. Ekipa se vidno zabavlja a glumica koja tumači Juliu tvrdi da se tokom cijelog snimanja smijala bez prestanka.
Svi komični elementi su prisutni – zadovoljavajuća doza slapsticka, uz paletu zanosnih djevojaka spremnih da se razgolite u trenutku; nekad nezamisliva seksualna sloboda sada je potpuno normalna među šarenolikim junacima; brojne masne igre riječi mogu zvučati neukusno sa današnjeg aspekta ali su neizmjerno zabavne; tropska muzička tema koje su napisale glumice koje tumače uloge Sally i Candy je fenomenalna pokrivalica za plavetni raj Francuske Polinezije.
-
Taste of Things (2023)
Nemjerljiva je važnost uloge francuskog kulinarstva u svjetskoj kuhinji a raskošu bogatih jela na dvoru Luja XIV se i dalje predmet divljenja. Posvećenost procesu pripremanja, poznavanju sastojaka i njihovih kombinovanih svojstava spojeni sa inovativnošću procesa pripreme pozicioniraju francusku kuhinju daleko ispred svih ostalih svjetskih kuhinja (izvini Italijo), pa je stoga važno kratko se upoznati sa istorijatom i evolucijom bogatog gurmanskog jelovnika.
U srednjem vijeku francuska kuhinja je bila obilna i teška, sa naglaskom na bogate soseve i korišćenje začina kao što su cimet, šafran i biber, što je bilo u velikoj meri inspirisano kuhinjama sa Bliskog istoka. Trpeze su bile raskošne, posebno na dvorovima, a u centru pažnje su bila velika pečenja i meso, sa manje fokusa na rafiniranost jela kakvu danas poznajemo.
Velika prekretnica u francuskoj kuhinji dolazi u 16. veku, kada se Katarina de Mediči, princeza iz Italije, udala za Henrija II i donela sa sobom italijanske kuvarske tehnike i stilove. Ona je u Francusku uvela sofisticirane tehnike pripreme hrane, nove sastojke (kao što su artičoke, brokoli, i slatkiši), kao i važnost estetike u predstavljanju hrane.
Tokom vladavine Luja „Kralja Sunca“, kuvar La Varenne napisao je „Le Cuisinier François“ (1651), prvi kuvar koji je normirao i na jednom mjestu objedinio jela francuske kuhinje. Uveo je tehniku redukcije, koja podrazumijeva kuvanje soseva dok ne postanu gusti i intenzivni. La Varenne je takođe uveo upotrebu kremastih sosova, svježih začina i upotrebu vina u kuvanju, udaljujući se od teških začinjenih soseva srednjeg veka.
U XVIII vijeku ističe se Antonin Carême, poznat kao „kralj kuvara i kuvar kraljeva“, jedan od najuticajnijih francuskih kuvara ovog doba. On je postao poznat po svojim kompleksnim i raskošnim kulinarskim kreacijama, često pravljenim kao ogromne jestive „arhitektonske“ strukture. Carême je pojednostavio i klasifikovao sosove u četiri osnovne vrste (béchamel, velouté, espagnole, i allemande), a njegova knjiga “L’Art de la cuisine française” je i danas osnova u klasičnoj francuskoj kuhinji.
U XIX vijeku dolazi do formiranja moderne francuske kuhinje pod uticajem Auguste Escoffiera, koji se smatra ocem moderne gastronomije. Escoffier je bio inspirisan radom Carêmea, ali je reformisao kuhinjske tehnike kako bi bile praktičnije i manje ekstravagantne. Razvio je „brigadni sistem“ u restoranima, koji dijeli kuhinjski tim na specijalizovane grupe (po principu grupa za meso, ribu, sosove, itd.), a ovaj sistem i danas koriste profesionalne kuhinje širom svijeta.
I Carême i Escoffier su predmet izučavanja glavnih junaka, kuvarskog dvojca Dodin – Eugenie. Njih dvoje su totalno posvećeni pripremanju jela koja izazivaju čula i donose osmijehe na lice onima kojih ih jedu, a najviše uživaju u pripremanju hrane jedno za drugo. Među njima postoje romantična naklonost ali ljubav prema kulinarstvu i uzajamno poštovanje je važnije od pukog fizičkog, ljubavnog odnosa.
Eugenie je jedina žena koja može razumjeti najvećeg kuvara svog vremena; ali ne samo kroz pripremu hrane jer je i ona vrhunska kuvarica i već i kroz slične poglede na svijet. Dodin je nepopravljivi romantik sa izraženim osjećajem za lijepo koji kroz apsolutnu posvećenost svojoj profesiji dopire ne samo do stomaka, već i do srca ljudi, bliskih prijatelja koji istinski uživaju u ukusnim, perfektno aranžiranim jelima. Zajedno par provodi intimne trenutke, mada nikada formalno nisu ozvaničili svoju vezu, sve dok Dodin nije skupio hrabrost da zaprosi svoju koleginicu. Još u vrijeme ranog XX vijeka savremeni odnos nadmašuje sve društvene norme i opšte prihvatljive koncepte kao što je brak. Ono što njih dvoje imaju utoliko je dublje i čistije jer nije ukaljano ljudskim prizemnostima. Neobična bolest koja muči Eugenie skraćuje vrijeme koje provode zajedno i Dodin prolazi kroz težak period bolovanja i samovanja u kojem čak odbija i da jede. Ali ljubav prema kulinarstvu i spremanju hrane, kao i nove generacije oličene u liku izuzetno nadarene Pauline spremne su da pomjere granice još dalje u njemu dok bude stvaralački nagon i pokreću ga da nastavi dalji uprkos neizmjernoj boli gubitka voljene osobe i bliskog sagovornika.
Duboko filozofski pogledi na svijet harizmatičnog kuvara toliko su u skladu sa istinskom ljudskom prirodom da je lako poistovjetiti se sa likom kojeg besprekorno tumači Benoit Megamel. Naspram njega je uvijek fenomenalna Juliette Binoche a za režiju se pobrinuo iskusni vijetanski reditelj Anh Hung Tran čija je filmografija bogata istorijskim postavkama i disekcijom visokih slojeva društva. U svemu treba imati mjeru pa Dodin u jednoj sceni ostaje neimpresioniran ekstravagantnim raskošem trpeze koji mu, uz gostoprimstvo, nudi Evroazijski princ.
Bez radnje u tradicionalnom smislu riječi priča uvlači gledaoca radošću življenja i jelima od kojih polazi voda na usta. Jeidni zvuk koji remeti stvaralački proces kulinarskih mađioničara je cvrkut ptičica. Dijalozi za bogatom trpezom u realnom vremenu autentično govore o istoriji kulinarstva uz zanimljive anegdote i korisne savjete za pripremu najkompleksnijih jela. Iz iskrene posvećenosti Dodina i Eugenie svojoj profesiji rodila se jedna perfektna ljubavna priča a kao plod svog uloženog truda rađa se istinsko zadovoljstvo koje se ne može nadomjestiti svim materijalnim bogatsvima.
Obrok podijeljen sa voljenom osobom nema vrijednost. Uvijek kada pripremam hranu za svoju suprugu, iako jelo spremam prvi ili ko zna koji put kažem da je glavni sastojak ljubav. Tako i najveći majstori kao što je i Dodin pored svih tehnika i svih stečenih praktičnih znanja i dalje ostavlja dio svoje duše u kuhinji da bi nahranio najuži krug ljudi u svom životu.
-
Witchhammer (1970)
Tragovi užasa hrišćanskih nepočinstava nad takozvanih vješticama i slugama Sataninim vode obično iz srca centralne, puritanske Evrope i vode ka Novom Svijetom na istočnu obalu Atlantikai u Salem, Masačusets. Ozloglašeni crkveni sud i sprave za mučenje ostaju kao najveće mrlje religiji koja duboko u svojoj osnovi ima ljubav kao jedan od temelja. Češki reditelj Otakar Vavra bazira svoju istorijsku dramu sa elementima ljudskog užasa na istinitim događajima i scenario koji glumci izgovaraju je od riječi do riječi rekreiran iz transkripata sa stvarnih suđenja. (tehnika koju je i Eggers koristio u VVitch da bi junaci što autentičnije zvučali)
Ogorčeni paganskim praznovjerjem članova ruralne zajednice bogati vlastelini angažuju inkvizitora Bobliga koji je poznat po svojoj strogoći, svjesno ga birajući kao onog koji će prije osuditi nevjernice koje siju jeres protiv crkve. Predstavnik svetog suda nije ništa drugo do pijani krčmar koji koristi priliku da sa svojim asistentom obmane lakovjerene skorojeviće i otme im svu zemlju dok sprovodi samovolju zapokovanu u djelo Božije.
Obrazovani crkvenjaci predvođeni visoko obrazovanim Lautnerom odmah prozrijevaju namjeru oholog sudije ali tortura i zvjersko iznuđivanje priznanja iz neobrazovane sirotinje slamaju volju i najupornijim i najtvrđim zagovornicima zdravog razuma. Pijani sudija savršeno lucidno i proračunato koristi svoj uticaj da jednog po jednog slomi predstavnika lokalne vlastele i ispuni svoje najniže pobude, dok ispija neumjerene količine crnog vina razblaženog vrelog vodom.
Jasna je kritika upućena ka zatucanošću zatvorenog kruga religijznih zaluđenika koji sprovode svakakva zlodjela umotana u ljubavi prema gospodu. Većina vještica su samo siromašne i nesrećne žene koje su žrtve nedostatka obrazovanja i društvene svijesti. Kao slon u staklarskoj radnji sudija gazi sve pred sobom i vraća malu složnu zajednicu stotinama godina unazad da bi namirio svoju neutoljivu žeđ za moći.
Surovost je realistično prikazana kroz sprave za mučenje: od španske čizme do sprave za lomljenje palčeva, od ‘pukog’ bičenjavanja i silovanja do psihičke torture i ponižavanja. Obespravljene žene samo čekaju da budu obilježene kao bludnice i žive spaljenje na lomači pred prestrašenom i neukom gomilom. Raskošne scene golotinje su ispred svoga vremena a sve podređene živopisnom dočaravanju iživljavanja primitivaca koji barataju polugama vlasti i slobodno interpretiraju religijske i pravne norme.
Nezahvalno je komentarisati kvalitet kinematografije češkog novog talasa a ne koristit otrcane, hvalospjevne epitete. Kvalitetna istorijska drama u kojoj su filmski elementi su besprekorno stavljeni u svrhu prikazivanjaa okrutne priče o ljudskoj zlobi i zloupotrebi položaja zarad sticanja lične koristi. Komunistički režim se (opravdano) prepoznao u prikazanim glupacima koji kontrolišu masu instrumentima moći i film je čamio na policama, zabranjen za prikazivanje sve do pada Berlinskog zida 1989.
Pesimistički kraj ostavlja gorak ukus u ustima naročito uzimajući u vidu lažno pomiriteljsku ulogu koju crkva u današnjici pokušava da odigra. Glumački ansambl je uvjerljiv i gluma je uvijek na visokom nivou. Kao dodatak autentičnom osjećaju vremena u kojem se dešava radnja kao jedina muzička numera u filmu dodata je njemačka narodna melodija sa originalnim tekstom koscenatirstikinje i diznajerke kostima Ester Krumbachove.
-
Hatching (2022)
Radosne trenutke iz doma savršeno skladne porodice u bijelom bilježi majka za svoj blog o prosječnoj, srećnoj porodici iz Finske. Slika je, očigledno tu da zavara posmatrača i iza površne radosti sa fotografija nje se krije složena priča o disfunkcionalnom domu u kojoj je centralna ličnost ćerka, tinejdžerka Tinja. Čim se kamera ugasila ptica je poremetila prividno skladnu harmoniju ulaskom u dnevnu sobu. Majka je zvjerski presudila nevinoj vrani slomivši joj vrat. To je djevojčin prvi kontakt sa nasiljem nad demonstracije sirove snage superiornog nad bespomoćnim oblikom života nedovoljno jakim da opstane u surovom svijetu ljudi. Čudesno oživjela ptica odvodi djevojku do jajeta koje odlučuje da odgoji sama jer u naletu bijesa sličnog majkinom na mnogo krvaviji način smrskava jadnu životinju.
Svoju pažnju stidljiva i asocijalna djevojka usmjerava ka jajetu dok se postepeno raslojava njen univerzum; ambiciozna majka je forsira da trenira gimnastiku i nameće pritisak takmičenja; slučajno otkriva tajnu iritantno pozitivne majke koja joj priznaje da se zaljubila u majstora Teroa kod kojeg provodi vikende; tata je sa tim okej dokle god je hobija koji mu zaokupljaju pažnju. Iz naraslog jajeta se razvija pticoliki humanoid koji poslušno prati Tinju ali reaguje na njen strah. Sveprežimajuće strahove koje je pokrenula smrt ptice djevojka projektuje svoje frustracije na fantazijsko biće, a ono uzvraća nježnost na svoj morbidno nježni način. Postepena transformacija ‘ornitohumanoida’ predstavlja obrnuto projektovani bolni formativni period mlade adolescenkinje.
Spori ritam kompleksnog fantazijskog horora se sklapa u perfektan mozaik kako se uzbudljiva priča privodi kraju. Na trenutak djeluje i da je biće samo plod maštovite, psihički nestabilne klinke ali istina je mnogo jezivija: izbjegavanje suočavanja sa problemima i nedostatak podrške djetetu u ključnim životnim jubilejima dolaze kad tad na naplatu. Tačna je činjenica da je dijete poslednja prilika da čovjek mijenja sebe, ali treba pronaći granicu između liječenja ličnih frustracija i neispunjenih snova u delikatnoj prisutnosti koja se krije iza prividne samostalnosti koju dozvoljavamo tinejdžerima. Stvorenje je tvorevina specijalnih efekata i zauzima centralnu priču o tjelesnom hororu i mračnoj strani sazrijevanja.
Pravi problemi sa kojima se suočavaju mladi prilikom odrastanja su jeziviji od bilo kojeg horora u kojem divljaju hormoni dok su prinuđeni da posmatraju u mnogo slučajeva jednako izgubljene odrasle kao figure autoriteta. U jurnjavi za sopstvenim ambicijama roditelji zaboravljaju na svoju djecu a posledice su katastrofalne i sa njima se teško nositi. Djevojčica u ulozi Tinje je u svojoj prvoj ulozi ukrala pozornicu starijim kolegama u dualnoj ulozi Tinje i deformisane Alli. Ledeno flegmatični roditelji ulivaju strah u kosti svojom odsutnošću. Uspavanka koju joj majka je naznaka da loša namjera nije postojala ali stvari ne ispadnu uvijek onako kako ih projektujemo.
Veza represije, traume i natprirodnog sa animalizmom i telekinezom prisutan je u nordiskoj kinematografiji (Thelma, Lamb, Innocents). Užas je utoliko učinkovitiji kad uzmemo u obzir blagu prirodu skandinavaca koji spadaju među uzdržanije narode, jer rijetko povisiju ton prilikom komunikacije i teško je po tonalitetu utvrditi kakvom emocijom odišu njihove riječi. Ako su oni tako skladni i umjereni prošli kroz ličnu traumu šta da očekujemo mi ostali?
-
Deadline (1980): Meta Horor
Profesor, književnik i scenarista Steven Lassey (Steven Young) smatra se majstorom horor žanra i poznavaocem kulture užasa. Njegov stvaralaštvo se nalazi pod okom javnosti i često je predmet stroge kritike, čak i među studentima filma. Svoju estetiku brani umjetničkom slobodom i naziva nasilje izrazom našega vremena, pri čemu nailazi na otvorene uvrede i obesmišljavanje djela.
Lassey je i otac dva sina i djevojčice i u nestabilnom je braku sa kokainskom zavisnicom Elisabeth, koja se osjeća zapostavljeno. Posao mu je sve i paralelno sa svakodnevnim aktivnostima svedočimo kreativnom procesu u kojem smišlja najopskurnije i najgrotesknije scene nasilja.
Iz uma majstora horora posmatramo tuširanje krvlju golišave djevojke, spaljivanje starice vezane u krevetu od strane djece, kozu koja telekinetičkim moćima ubija mehaničara koji popravlja kombajn, časne sestre koje jedu srce svešteniku zakucanom za krst. Shvatamo da potpuno isključuje i djecu i porodicu iz svog života. Sve što za njega postoji je pisaća mašina i bijeli papir spreman da bude ispunjen.
Pored oštre subjektivne kritike kojom sebe izlaže stvaralac, tu je i pritisak očekivanja ljudi koji su uložili novac kroz ulogu slatkorečivog producenta Berta Horowitza. Lassey brzo otkriva svoje pravo arogantno lice kroz niz sukoba sa glavnom glumicom na filmu na kojem radi. Uspješan na svakom polju polako počinje da puca pod pritiskom slave i očekivanja a centralni lik sa kojim bi trebalo da se poistovjetimo Steven Lessey svojim postupcima samo zaslužuje neodobravanje i prezir.
Prelomni momenat u kojem leži najveća vrijednost ovoga filma je kada na svojoj koži osjeti posljedice svoje mašte ‘glasa generacije’. Nakon što odgledaju njegov brutalno krvavi film dva sina objese sestru rekreirajući scenu koju je tata napisao da bi šokirao obožavaoce. Reditelj otvoreno kritikuje i televiziju zato što prikazuje takvu vrstu nasilja u udarnom terminu.
Junak psihički počinje da popušta i postaje zarobljenik sopstvenih crnih misli. Počinje da gubi vezu sa realnošću i svijet iz mašte počinje da mu se preklapa sa svakodnevnicom. U maniru prave zvijezde filma pokušava da pobjegne od sebe kroz provod, drogu i žene, ali za ovog mrzovoljnog i nesimpatičnog stvaraoca nema nade za iskupljenje. Još jedan realan i koncizan prikaz da obožavaoci često idolizuju svoje omiljene popularne ličnosti i da oni, kao i svi su osobe od krvi i mesa sa svim svojim nedostacima i vrlinama.
Film o kreiranju horor univerzuma i problemima sa kojim se autori susreću pokušavajući da utole žeđ za krvlju gledalaca. Da li se žanrovskom profilizacijom isti taj autor obilježava i ograničava umjetničku vrijednost svoga djela? Može li se uopšte puko nasilje i revija specijalnih efekata nazvati pravom umjetnošću? Kroz Lasseya, jednog od najboljih u svome poslu upoznajemo svijet stvaranja filma sa svim glamuroznim žurkama, ali i negativnim aspektima kao što su pritisak krajnjeg roka, sukobljavanje sa neistomišljenicima i nedostatak vremena za porodicu iz kojeg kreće čitava tragedija.
Nezavisni projekat, smješten u Torontu, oživio zahvaljujući Blu Ray restauraciji je odličan ugođaj za sve ljubitelje ne samo horor žanra, nego i filma uopšte. Nasilje je na visokom nivou uz prolivene litre krvi i krvave egzekucije i torture. Nagla transformacija iz B horora u psihološku dramu tokom drugog polovine filme čini jednostavnu priču dinamičnom do samoga kraja. Uz mnogobrojne scene meta filmskog nasilja izdvaja se scena u kojoj Steven Lassey odvodi kući pola tuceta prostitutki sa kojima se razračunava u pijanom kokainskom okršaju. Ljubitelji Scream serijala Wes Cravena naročito će biti zadovoljni ovim B ostvarenjem koje ispituje genezu filmskog nasilja preslikanog iz stvarnosti.
-
Anguish (1987)
Izlet španskog reditelja Bigasa Lune u horor polje donijelo je moćno meta horor ostvarenje koje preispituje uticaj filmskog nasilja na gledaoca. Reditelj poznat po slikanju običnih ljudi sa vrlinama i manama uobičajenu dramsku pozornicu zamjenjuje, slojevitim, višedimenzionalnim užasom filmskog platna i bioskopske sale.
Prva trećina filma fokusira se na priču o majki i sinu koji su telepatijom povezani kroz hipnozu. Zelda Rubenstein koja se proslavila ulogom medijuma u jezivoj franšizi Poltergeist glumi majku, iako je glumac koji tumači ulogu sina Jacka (Michael Lerner) svega mlađi 8 godina od nje. Po mamicinom naređenu kopa očne duplje žrtvama i prosipa ih u slivnike.
Gnjecanje krvavih jagodica u lavabou loše utiču na zgroženu Patty dok druga djevojka Linda krca kokice i pažljivo posmatra krvavi rasplet a mi se upoznajemo sa ostatkom posjetilaca u bioskopu. Patty pokušava da dođe do vazduha u kupatilu i susretne sa pravim ubicom dok John na platnu nastavlja svoj ubilački niz i dobijamo grotesknu sliku u slici nasilja u bioskopu. Jadna djevojka koja nije ljubitelj horora nije jedina žrtva nemilih scena u bioskopu The Rex.
Stvarni ubica je naoružani manijak sa prigušivačem i oće da zapali cijelu bioskopsku salu i nalik na njegovog heroja doziva mamicu. Na posteru za film Mommy koji junaci gledaju vidimo ime reditelja napisano otpozadi (Anul Sagib), pa je jasna namjera da skrene pažnju da platno reflektuje ljudsku prirodu. Jeza i panika nastaje iz oduzete sigurnosti i toplote svjetla projektora u tami. Mjesto zabave postaje poprište stvarnog užasa u Los Angelesu i kao da prevdiđa masovne pucnjave koje pogađaju američko društvo u XXI vijeku.
Zajedno sa Patty ostajemo zgranuti otvorenim kroj uz naglašenu nespremnost ljudskog uma da se izbori sa preplavljujućem nasiljem i napravi razliku između realnosti i mašti. Film u filmu sa jasnim antagonistima naspram nevinih i neznavenih gledalca koji su samo željeli da prekrate par sati uz kokice i krv. A filmski stvaraoci čine sve da ugase neutoljivu žeđ za krvlju okorelih horor obožavaoca.
Efektna atmosfera lutanja između svjetova je i prilično nemilosrdna pa je broj žrtava u filmu 14. Za razliku od Lamberto Bavinih Demona gdje ukleti artefakt ruši četvrti zid između filma i stvarnosti užas Bigasa Lune je realniji, jer je inspirisan izmišljenim manijakom koji je oslobodio ubilački nagon u labilnom redovnom bioskopskom posjetiocu. Patty je ustvari u filmu unutar filma unutar filma što potvrđuje i odjavna špica.
Filmski kritičari su slabo ocijenili ovaj naslov uz tvrdnje da naslov iako maštovit je previše nasilan a to je i konačna potvrda rediteljeveg uspjeha da predstavi originalnu i danas aktuelnu priču koja se razlikuje i izdvaja od običnih žanrovskih filmova zlatnog doba horora 80-ih.
-
Sometimes I Think About Dying (2023)
Suicidalne misli su jedina stvar koja skreću pažnju Fran sa monotone egzistencije između usamljeničkog života i kancelarijskog posla bez uzbuđenja. Kao Harold Hala Ashbya junakinja zamišlja svoje smrti inspirisana stvarima koje vidi oko sebe a njen osjećaj nepovezanosti kolegama dočaran je dijalozima koje se ne dešavaju direktno pred kameru nego ih prisluškujemo. Čaša crna vrna i porcija obranog sira su slaba motivacija za depresivnu introvertnu djevojku. Odlazku koleginice u penziju ne pridaje veliki značaj zato što joj ni ta kancelarija, ni kolege ne znače mnogo spram ideje o sopstvenom umiranju. Sve se to mijenja kada umjesto nje dođe novi kolega, introvertni muškarac Robert.
Robertu je jednako nelagodno u sosptvenoj koži jer se našao u novoj sredini a iza sebe ima nekoliko neuspješnih romantičnih veza. Povučeni momak u Fran vidi inspirativnog sagovornika iako djevojka nema visoko mišljenje o sebi i poziva je da odgledaju film zajedno. Filmska magija u bioskopskoj sali djeluje i počinju da se sprijateljuju iako imaju različite poglede na umjetnost. Robert je fasciniran kinematografijom i opsjednut svim vezano za film dok prava Franina opsesija ostaje tajna koju stidljivo drži zakopanu unutar sebe. On prenosi na izgubljenu djevojku komad svoje ljubavi bez opterećenja u posebno emotivnoj sceni u kojoj slušaju OST Blue Velveta, i to Angela Badalamentija Mysteries of Love.
Breme tajne počinje da je opterećuje jer joj ne dopušta da se spotano prepusti očiglednoj hemiji sa momkom koji je uspio da je odvrati od samoubilačke introspekcije. To je uradio spontano svojom toplinom, iskrenošću i lijepim manirima ali predugo je Fran bila zarobljenica svoje psihičke uzrujanosti da bi mogla da se suoči sa idejom da je ona takva predmet interesovanja bilo koga. Tek kad napravi minimalni iskorak djevojka je spremna za nove obrasce u svom životu ali tek nakon što sretne depresivnu koleginicu Lauru koja ne može da uživa u svojoj penziji zbog bolesnog supruga.
Fran shvata da su parče pite koje je podijelila sa Robertom i površni razgovor dok ju je pratio kući ultimativni ciljevi pukih ljudskih egzistencija. U svojim glavama pojedinci često imaju ambiciozne zamisli o svojoj budućnosti i dok iščekuju taj savršeni trenutak za djelovanje život prođe pored njih. Srećom, ljubav uvijek pobjeđuje koliko god mislili da je situacija bezizlazna taj pogled ljubavi odagnava sve pesimističke misli.
Ozbiljna životna drama sa komičnim elementima i suicidalnom curom u centru smještena u malom primorskom mjestu u kojem nema mnogo dešavanja i moguće ga je obići za 10 minuta. Prava akcija dešava se unutar kancelarije, komfornog prostora u kojem u tričavim, površnim interakcijama se rađaju prava prijateljstva i neraskidive veze za cijeli život.
Glavna glumica Daisy Ridley u tihovanju fantastično tumači lik Fran a ostatak ekipe je savšreno prati i upotpunjuje. Ipak je ovo priča o suočavanju sa smrtnošću i otrežnjujućim saznanjem da u svijetu odraslih ljudi nema prečica ni lako dostižnih ciljeva – život je borba za preživljavanje i raspologanje onim što je dostupno a ne nedostižnim stvarima i mladalačkim fantaziranjima.
-
Subscribe
Subscribed
Already have a WordPress.com account? Log in now.
filmaginacija.blog 